Intern werkdocument · v1.0

Handboek Solidair Oldenzaal

Werkdocument voor raadsleden, wethouders en fractieondersteuning.

"Solidair Oldenzaal wil Grip op Oldenzaal door begrijpelijke besluiten, lokale zeggenschap, beheerste lasten, behoud van het karakter van de stad en een sterke sociale infrastructuur."

Bekijk de formats Open de openbare kernversie

Toetsvragen kernkompas

7+2

Raadsleden + wethouders

Risicodossiers

Handboeksecties

01 · Kernkompas

Vijf vragen voor elk besluit

Solidair Oldenzaal steunt alleen besluiten die begrijpelijk zijn voor inwoners, democratisch controleerbaar zijn door de raad, financieel uitlegbaar zijn, passen bij Oldenzaal en de gemeenschap versterken.

Hoofdregel. Een voorstel verdient onze steun pas wanneer het op alle vijf vragen een helder ja oplevert. Eén nee is genoeg om kritisch te worden.

01Vraag 1

Begrijpt de inwoner dit?

Een besluit dat niet uit te leggen is aan de Oldenzaler aan de toog of in de supermarkt, hoort niet zo de raad in.

Rode vlag

Jargon, verwijzingen naar regionale nota's zonder vertaling, verborgen aannames.

02Vraag 2

Heeft de raad grip?

De raad moet bevoegdheden, dekking en risico's kunnen sturen — geen blanco machtiging aan college of regio.

Rode vlag

Mandaten zonder terugkoppelmoment, PM-posten, 'nadere uitwerking volgt'.

03Vraag 3

Zijn de lasten eerlijk?

Lokale lasten worden zorgvuldig gewogen: wie betaalt, wie profiteert, en past het bij de draagkracht van Oldenzaal?

Rode vlag

OZB-verhoging als sluitpost, kostendekkende tarieven zonder onderbouwing.

04Vraag 4

Past dit bij Oldenzaal?

Schaal, karakter en identiteit van de stad zijn leidend. Geen blauwdrukken uit de regio of Den Haag.

Rode vlag

Generieke regio-aanpak, verlies van groen, sloop van karakteristieke plekken.

05Vraag 5

Versterkt dit de gemeenschap?

Verenigingen, buurten en vrijwilligers zijn de smeerolie. Beleid moet hen ondersteunen, niet belasten.

Rode vlag

Tariefverhogingen voor sport, beperking subsidies, regeldruk voor vrijwilligers.

02 · Rollen en rolzuiverheid

Wie doet wat — en wie controleert

Rolzuiverheid is geen formaliteit. Het beschermt de inwoner en de raad tegen verstrengeling.

Raadsleden

Volksvertegenwoordiger
Stem van de inwoners, dichtbij wijk en vereniging.
Kadersteller
Stelt de kaders waarbinnen het college mag handelen.
Controleur
Toetst uitvoering, dekking en effect van besluiten.
Individueel raadslid
Onafhankelijk lid met eigen mandaat binnen de SO-lijn.

Wethouders

Collegelid
Medeverantwoordelijk voor het volledige collegebeleid.
Portefeuillehouder
Eerstverantwoordelijk voor de eigen dossiers.
SO-bestuurder
Verbonden aan de SO-lijn, bestuurt in die geest.
Informatieschakel
Houdt fractie tijdig en volledig op de hoogte.

Controle-principe

De raad controleert het college, ook wanneer SO wethouders levert. Loyaliteit aan de inwoner gaat boven loyaliteit aan het college.

03 · Portefeuilleverdeling

Wie houdt welke dossiers

Elke portefeuille heeft één eerstverantwoordelijke. Namen, foto's en contactgegevens worden in een latere versie ingevuld.

Raadsleden (7)

Raadslid

Raadslid 1 · Naam volgt

FractievoorzitterschapBestuurLokale democratie

email@solidair-oldenzaal.nl

Raadslid

Raadslid 2 · Naam volgt

FinanciënLokale lastenBegrotingBelastingen

email@solidair-oldenzaal.nl

Raadslid

Raadslid 3 · Naam volgt

Ruimtelijke ontwikkelingWonenWoningbouwROS

email@solidair-oldenzaal.nl

Raadslid

Raadslid 4 · Naam volgt

Openbare ruimteMobiliteitParkerenVerkeer

email@solidair-oldenzaal.nl

Raadslid

Raadslid 5 · Naam volgt

Sociaal domeinWelzijnOuderenPreventie

email@solidair-oldenzaal.nl

Raadslid

Raadslid 6 · Naam volgt

SportCultuurVerenigingenTradities

email@solidair-oldenzaal.nl

Raadslid

Raadslid 7 · Naam volgt

CommunicatieParticipatieInwonerscontact

email@solidair-oldenzaal.nl

Wethouders (2)

Wethouder

Wethouder 1 · Naam volgt

FinanciënBestuurDienstverleningGrote projecten

email@solidair-oldenzaal.nl

Wethouder

Wethouder 2 · Naam volgt

WonenFysieke leefomgevingSportWelzijnParticipatie

email@solidair-oldenzaal.nl

04 · Interne werkstructuur

Het ritme van de fractie

Een vast ritme maakt onverwachte dossiers beheersbaar. Fractievergadering, week, jaar en de eerste 100 dagen vormen samen het werkkader.

Weekritme

1
Maandag
Agenda scannen
Raadsstukken, ingekomen post, mediaberichten.
2
Dinsdag
Portefeuillecheck
Per portefeuille: wat speelt, wat ontbreekt.
3
Woensdag
Portefeuillecheck
Afstemming met wethouders en ondersteuning.
4
Donderdag
Conceptlijn
Standpunten formuleren langs het kernkompas.
5
Vrijdag
Stukken afronden
Moties, amendementen, schriftelijke vragen.
6
Weekend
Spreekteksten
Voorbereiden van inbreng raadsvergadering.

05 · Scenario's

Coalitie, oppositie, wisselende meerderheden

In elk politiek scenario blijft het kernkompas leidend — de tactiek verschilt, het principe niet.

Scenario

Coalitie

SO levert wethouders en draagt collegebeleid mede.

Norm

De raad blijft controleur — ook van de eigen wethouder.

Valkuil

Loyaliteit aan college boven loyaliteit aan inwoner.

Houding

Constructief-kritisch, transparant, geen achterkamertjes.

Scenario

Oppositie

SO buiten coalitie, controleert vanuit eigen kompas.

Norm

Stevig op inhoud, fair op vorm.

Valkuil

Tegen om het tegen zijn; reflexmatige afwijzing.

Houding

Voorstellen verbeteren, alternatieven aandragen, scherp op dekking.

Scenario

Wisselende meerderheden

Per dossier op zoek naar steun bij verschillende fracties.

Norm

De SO-lijn is leidend, niet de partijpolitieke geometrie.

Valkuil

Inconsistent ogen, ruilhandel zonder principe.

Houding

Standpunt vooraf, motivatie publiek, geen stille deals.

06 · Beslisboom

Van raadsvoorstel naar standpunt

Zes vragen om snel én zorgvuldig tot een fractiestandpunt te komen. Een nee op één van de eerste vijf vragen is reden voor scherpte.

1
Stap 1
Is duidelijk wie bevoegd is?
2
Stap 2
Komt de raad tijdig aan zet?
3
Stap 3
Zijn inwoners vroeg geïnformeerd?
4
Stap 4
Is het voorstel begrijpelijk?
5
Stap 5
Zijn bedrag, dekking en risico helder?
6
Stap 6
Past het bij de SO-lijn?

Mogelijke uitkomsten

Steunen

Volledig binnen de SO-lijn, inhoudelijk en procedureel in orde.

Wijzigen

Indienen amendement of motie om voorstel beter te maken.

Aanhouden

Onvoldoende informatie of timing — terug naar college.

Tegenstemmen

In strijd met kernkompas of onvoldoende dekking.

Schriftelijke vragen

Eerst opheldering nodig voor standpunt mogelijk is.

07 · Prioriteitenladder

Wat eerst, wat later

Drie lagen × vijf thema's. De harde kern is leidend, de korte termijn is actiegericht, de lange termijn is richtinggevend.

Harde kernNiet onderhandelbaar

Communicatie

Begrijpelijke taal in alle raadsstukken en collegebrieven.

Lokale Democratie

Raad bepaalt de kaders, college voert uit.

Lokale Lasten

OZB-stijging gekoppeld aan inflatie, niet aan tekorten.

Fysieke Leefomgeving

Karakter van Oldenzaal blijft leidend bij elke ontwikkeling.

Sociale Infrastructuur

Verenigingen behouden betaalbare toegang tot accommodaties.

Snel uitvoerbaarKomende periode

Communicatie

Korte samenvattingen bij elk raadsvoorstel (max 1 A4).

Lokale Democratie

Vroegtijdige raadinformatiebrieven over grote dossiers.

Lokale Lasten

Doorrekening lastenontwikkeling per huishouden publiceren.

Fysieke Leefomgeving

Bewonersgesprek vóór inspraakprocedure start.

Sociale Infrastructuur

Subsidiekader vrijwilligers ontschotten en versimpelen.

Lange termijnKomende jaren

Communicatie

Inwonerpanel voor wijkbrede thema's structureel inrichten.

Lokale Democratie

Herijking van regionale samenwerkingen op lokale meerwaarde.

Lokale Lasten

Meerjarig lastenkader met expliciet plafond.

Fysieke Leefomgeving

Integraal stadsbeeldplan voor de binnenstad.

Sociale Infrastructuur

Preventie-akkoord met scholen, verenigingen, zorg.

08 · Thematische besluitkaders

Vijf thema's, vijf kompassen

Per thema: kernboodschap, SO-norm, rode vlaggen, voorbeeldvragen en beschikbare instrumenten.

Kernboodschap

"Informeren is niet hetzelfde als betrekken."

SO-norm

Inwoners begrijpen wat er besloten wordt, vóór het besloten wordt.

Voorbeeldvragen

1.Wanneer is de inwoner geïnformeerd, en op welke manier?
2.Welke alternatieven zijn voorgelegd?
3.Hoe wordt teruggekoppeld wat met inbreng is gedaan?

Rode vlaggen

Communicatie ná besluit
Jargon en afkortingen
Eenrichtingsverkeer

Instrumenten

Schriftelijke vragenMotie communicatieplanPerslijn

09 · Risicokaart

Dossiers met verhoogd risico

Een dashboard van dossiers die extra aandacht verdienen. Score 1–5 op basis van impact en sturingsruimte.

Stadhuis / Huis van de Stad

5/5

Risico

Kosten en scope lopen uit de hand, raad krijgt fait accompli.

Vroege signalen

Planningsslippen
Aanvullende kredietverzoeken
PM-posten

SO-reactie

Hard kostenplafond, raad besluitmoment per fase.

OZB en lokale lasten

4/5

Risico

Sluitpost-denken leidt tot bovenmatige lastenstijging.

Vroege signalen

Tekort begroting
Geen alternatieve dekking
Last-minute amendement college

SO-reactie

Inflatieplafond, expliciete dekkingsalternatieven eisen.

Sporthuren en verenigingen

4/5

Risico

Kostendekkende tarieven duwen verenigingen om.

Vroege signalen

Doorrekening zonder gesprek
Geen overgangsregime

SO-reactie

Motie behoud betaalbaarheid, gesprek met verenigingen.

Woningbouw en ROS

4/5

Risico

Regionale druk overstijgt lokaal draagvlak.

Vroege signalen

Hoogbouw zonder context
Versnelde inspraak
Geen stadsbeeldtoets

SO-reactie

Stadsbeeldnorm vooraf, raadsbesluit op hoofdlijnen.

Asiel en statushouders

4/5

Risico

Maatschappelijke spanning door late en onvolledige info.

Vroege signalen

Beslotenheid
Geen wijkgesprek
Druk vanuit Rijk

SO-reactie

Open communicatie, lokale randvoorwaarden borgen.

Klimaat en elektrificatie

3/5

Risico

Landelijke ambities zonder lokale uitvoerbaarheid.

Vroege signalen

Geen netcapaciteit
Kosten op huishoudens
Geen alternatieven

SO-reactie

Tempo afstemmen op net en draagkracht, geen koppelverkoop.

Wijkverbeterplannen

3/5

Risico

Plannen zonder bewoners, beleid over hoofden heen.

Vroege signalen

Plan ligt al klaar
Inspraak op detail, niet op richting

SO-reactie

Bewonersgesprek vóór planvorming.

Beslotenheid en bestuurlijke overleggen

3/5

Risico

Belangrijke besluiten ontstaan buiten zicht van raad en inwoner.

Vroege signalen

Veel geheime stukken
Regionale akkoorden zonder raadsbesluit

SO-reactie

Geheimhouding alleen waar nodig, maximale openbaarheid.